تبلیغات
یا صاحب عصر (عج) - بداء چیست ؟
یا صاحب عصر (عج)
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 16 تیر 1392 توسط احمد فنونی | نظرات ()
(بداء) در اسلام ، اولین بار توسط اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام - مطرح شد. و قبل از آنان كسى این مسئله را مطرح نكرده بود. و آن این است كه خداوند متعال با تغییر اسباب ، مسببات را تغییر مى دهد، مثلا به علت (صله رحم ) عمر كسى را زیاد مى كند كه به والدین یا اقربایش كمك مى كند و در اثر عقوق و قطع رحم ، عمر او را ناقص مى گرداند و هكذا...
و اهل سنت چون از این معنا غافل هستند لذا به شیعه حمله كرده اند بدون آنكه در گفتار شیعه دقت كنند، مثلا فخر رازى در تفسیر (( یمحوا الله ما یشاء و یثبت )) گفته است : رافضى ها مى گویند (بداء) بر خداوند جایز است . بداء این است كه خداوند چیزى را بداند و سپس خلاف آن براى خداوند ثابت شود!(149)
در كافى از زراره از امام باقر یا امام صادق - علیهماالسلام - نقل شده است كه فرموده است : ( (( ما عبد الله بشى ء مثل البداء )) ؛ یعنى : خداوند با چیزى مثل (بداء) عبادت نشده است ).
و در روایت هشام بن سالم از امام صادق - علیه السلام - نقل نموده كه حضرت فرمود: (( ما عظم الله بمثل البداء )) (150). معناى این هر دو حدیث ، كاملا معلوم است كه یعنى : تغییر اسباب ، مسببات و علل و معلول در دست خداوند است . محمد بن مسلم از امام صادق - علیه السلام - نقل كرده است كه فرمود: (( ما بعث الله نبیا حتى یاءخذ علیه ثلاث خصال : الا قرار له بالعبودیة و خلع الانداد و ان الله یقدم من یشاء و یؤ خر من یشاء )) (151).
یعنى : (خداوند متعال هیچ پیامبرى را مبعوث نكرد مگر آنكه ابتدا سه عهد را از او گرفت : اول اقرار به عبادت خداوند دوم : از بین بردن بتها و سوم اینكه : اختیار جریانهاى عالم در دست خداوند است و آنچه را كه بخواهد جلو مى اندازد و آنچه را كه بخواهد به تاءخیر مى اندازد).
آیت الله خوئى در البیان مى فرماید: قضاى الهى به سه قسم تقسیم مى شود:
اول : قضایى كه كسى را از بندگانش بر آن مطلع نكرده و علم مخزونى مى باشد كه مخصوص خودش فرموده است . در این قضاء و علم ، بدون شك (بداء) واقع نمى شود. بلكه در بسیارى از روایات اهل بیت - علیهم السلام - وارد شده كه منشاء (بداء) همین علم است یعنى از آن سرچشمه مى گیرد. ابوبصیر از امام صادق علیه السلام - نقل كرده است كه فرمود:
(( ان لله علمین علم مكنون مخزون لایعلمه الا هو، من ذلك یكون البداء، و علم علمه ملائكته و رسله و انبیائه و نحن نعلمه )) (152).
خلاصه این حدیث شریف ، این است كه در علم اول ، بداء حاصل نمى شود، بلكه آن ، منشاء بداء و علت بداء است .
دوم : قضایى كه خداوند متعال آن را به ملائكه و انبیاء خبر داده است كه آن حتما واقع خواهد شد. در این قضا نیز (بداء) حاصل نمى شود؛ زیرا لازمه اش این است كه خداوند متعال خود و ملائكه و پیامبرانش را تكذیب كند. و این محال است .
عیاشى از فضیل نقل كرده است كه مى گوید: از حضرت ابوجعفر امام باقر - علیه السلام - شنیدم كه مى فرمود: (از امور حتمى ، امورى هستند كه لامحاله واقع مى شود. و باز از امور برخى امور هستند كه موقوفه و مشروط عندالله هستند. خداوند از آنها آنچه را بخواهد جلو مى اندازد و آنچه را كه بخواهد محو مى كند. و آنچه را بخواهد اثبات مى كند. و كسى از بندگانش را به این مشروط واقف نكرده است . و اما آنچه رسولان خبر داده اند لامحاله انجام خواهد شد؛ زیرا خداوند نه خودش را تكذیب مى كند و نه پیامبرانش و نه ملائكه اش را):
(( روى العیاشى عن الفضیل قال : سمعت اباجعفر علیه السلام یقول من الامور المحتومة امور جائیة لامحالة و من الامور موقوفة عند الله یقدم منها ما یشاء، و یمحوا ما یشاء و یثبت ما یشاء لم یطلع على ذلك احدا - یعنى الموقوفة - فاما ما جائت به الرسل فهى كائنة لایكذب نفسه و لا نبیه و لا ملائكته )) (153).
سوم : قضایى است كه خداوند آن را به پیامبر و ملائكه اش خبر داده است كه آنها واقع خواهد شد ولى مشروط است به اینكه اراده خداوند برخلاف آن تعلق نگیرد. و این همان قسم است كه در آن بدا واقع مى شود. روایات اهل بیت - علیهم السلام - حاكى است كه خداوند متعال به انبیاء و ملائكه خبر مى دهد و نیز به ملائكه خبر مى دهد كه باز اراده و مشیت مرا هنگام وقوع ، در نظر بگیرید.
امام صادق - علیه السلام - به ابن مسكان فرمود: چون شب قدر گردد، ملائكه و روح و كاتبان (سرنوشتها)، به آسمان دنیا نازل مى شوند و آنچه از قضاى خداوند در آن سال باشد آن را مى نویسند. و چون خداوند بخواهد چیزى را مقدم یا مؤ خر كند و یا چیزى را كم كند، به ملك امر مى كند تا آنچه را كه خداوند بخواهد آن را محو كند و آنچه را اراده نماید، ثبت نماید و آن را بنویسد:
(( عن عبدالله بن مسكان عن ابى عبدالله علیه السلام قال : اذا كان لیلة القدر نزلت الملائكة و الروح و الكتبة الى سماء الدنیا، فیكتبون ما یكون من قضاء الله تعالى فى تلك السنة فاذا اراد الله ان یقدم شیئا او یؤ خره او ینقص شیئا امر الملك ان یمحوا ما یشاء ثم اثبت الذى اراده )) (154).
على بن ابراهیم در تفسیر خود، ذیل آیه (( فیها یفرق كل امر حكیم )) (155) مى گوید: پدرم از ابن ابى عمیر از عبدالله بن مسكان از امام باقر و امام صادق و امام كاظم - علیهم السلام - نقل كرده كه همه آنها در تفسیر (فیها یفرق كل امر حكیم ) فرمودند: خداوند هر كار حق یا باطل و هر چه در آن سال خواهد بود، در شب قدر مقدر مى كند. ولى (بداء و مشیت ) دست خداوند است . از اجلها، ارزاق ، بلاها، عارضه ها و امراض ، آنچه بخواهد مقدم و یا موخر مى دارد و در آنها آنچه بخواهد مى افزاید و آنچه بخواهد كم مى كند:
(( حدثنى ابى عن ابى عمر عن عبدالله بن مسكان عن ابى جعفر و ابى عبدالله و ابى الحسن علیهم السلام فى تفسیر قوله تعالى : (فیها یفرق كل امر حكیم ) اى یقدر الله كل امر من الحق و من الباطل و ما یكون فى تلك السنة ، و له البداء و المشیة یقدم ما یشاء و یؤ خر ما یشاء من الاجال و الارزاق و البلایا و الاعراض و الامراض ، و یزید فیها ما یشاء و ینقص ما یشاء...)) (156).
این مطلب را با نقل یك روایت از امام رضا - علیه السلام - به پایان مى بریم : (( عن البزنطى عن الرضا علیه السلام قال :... قال ابوعبدالله و ابوجعفر و على بن الحسین و الحسین بن على و الحسن بن على و على بن ابى طالب علیهم السلام : و الله لولا آیة فى كتاب الله لحدثناكم بما یكون الى ان تقوم الساعة : یمحوا الله ما یشاء و یثبت و عنده ام الكتاب )) (157).
یعنى : (امام رضا - علیه السلام - فرمود: ابوعبدالله و ابوجعفر و على بن حسین و حسین بن على و حسن بن على و على بن ابیطالب - صلوات الله علیهم - فرموده اند: به خدا قسم اگر یك آیه در قرآن نبود، همه آنچه را كه واقع خواهد شد، تا قیام قیامت ، به شما خبر مى دادیم . و آن آیه : (( یمحوا الله ما یشاء و یثبت و عنده ام الكتاب )) است .
یعنى : خداوند به ما خبر داده و ما مى دانیم اما ممكن است آنچه را كه خبر داده عوض كند و یا تغییر دهد. این حدیث شریف ، در تفسیر عیاشى ، ج 2، ص 215 از زراره از امام باقر از امام سجادعلیهماالسلام - نقل شده است .

منبع : تبیان



طبقه بندی: «مقالات مهدوی»، 
برچسب ها: بداء چیست، بداء، بدا چیست، بدا،
مرجع دریافت ابزار و قالب وبلاگ
.:
By Ashoora.ir & Blog Skin :.